A
A
A
szukaj
wersje językowe Polski English
BIP

Kliknij i otwórz interaktywną mapkę!

Parter >

Antresola >

Piętro >

Hala z Liberatorem >

Podziemia >

Park Wolności >

 

 

 


 

 

  • Od pierwszych miesięcy okupacji jednym z elementów walki z polskością jest likwidacja niezależnych polskich wydawnictw i prasy. Słowo drukowane staje się ważnym instrumentem realizacji niemieckiej polityki wobec podbitego kraju. Przez całą okupację Niemcy wykorzystują do celów propagandowych blisko 40 tytułów prasowych, wydawanych w języku polskim. Polacy określają je potocznie mianem gadzinówek, których czytać nie wypada. Na ich łamach ukazują się liczne teksty, których celem jest wytworzenie w społeczeństwie polskim przeświadczenia o niezdolności kraju do samodzielnego bytu. Jednocześnie prasa ta próbuje stworzyć idealny wizerunek niezwyciężonej niemieckiej armii i władz okupacyjnych.

 

  • W odpowiedzi na rosnące ograniczenia i likwidację polskich niezależnych gazet, szybko rozwija się tajny ruch wydawniczy. Wydawcami prasy stają się różnego rodzaju organizacje podziemne. W pismach tych szczególnie zwraca się uwagę na zatajane przed społeczeństwem niemieckie zbrodnie, podaje informacje o sukcesach wojsk alianckich; gazety podziemne przekazują też wszelkie informacje budujące i wzmacniające postawy patriotyczne. Skala tego zjawiska jest ogromna. W samej tylko Warszawie w okresie okupacji ukazuje się przeszło 700 tytułów prasowych oraz liczne książki, m. in. słynne Kamienie na szaniec Aleksandra Kamińskiego.

 

  • Ewenementem w skali światowej jest niewątpliwie prasa Powstania Warszawskiego, ukazująca się od 1 sierpnia do 5 października 1944 roku. W tak trudnych warunkach bojowych w stolicy kolportuje się łącznie 167 tytułów prasowych. Panuje niezwykła jak na czas walki wolność słowa i demokracja – pojawiają się pisma wszystkich opcji politycznych, swoje teksty publikują ludzie o rozmaitych poglądach.

 

  • Powstańcze pisma znacznie różnią się od gazet okresu konspiracji. Zarówno bowiem format, jak i objętość zmieniają się stale. Żadne z pism nie ma także stałego nakładu. W szczytowym okresie, w połowie sierpnia, największy nakład osiągają dzienniki publicystyczno-informacyjne, m.in. „Biuletyn Informacyjny” (oficjalny organ Delegatury Rządu na Kraj) – 20-28 tys. i „Rzeczpospolita Polska” – blisko 10 tys. nakładu. Pod koniec walk, z braku potrzebnych materiałów, wiele gazet przybrało formę plakatów, rozlepianych na murach domów.

 

  • W oblężonym i odciętym od świata mieście prasa stanowi niezwykle ważny instrument oddziaływania na nastroje i postawy zarówno walczących oddziałów, jak i ludności cywilnej. Podnosi morale, informując o sytuacji w całym mieście, podając informacje z kraju i z zagranicy. Wiadomości te pochodzą przede wszystkim z nasłuchów radiowych stacji zagranicznych, z materiałów Prasowych Sprawozdawców Wojennych oraz Polskiej Agencji Telegraficznej pod redakcją Stanisława Ziemby.

 

  • Po II wojnie światowej, mimo deklaracji sejmu z 1947 roku i konstytucji z 1952, gwarantujących wolność słowa i druku, władze wprowadzają w Polsce daleko idącą cenzurę, sprawowaną przez Główny Urząd Kontroli Prasy, Publikacji i Widowisk. Przejawem walki z cenzurą jest tzw. drugi obieg, funkcjonujący w latach 1975-1989, nawiązujący do polskiej tradycji wydawnictw konspiracyjnych. Dzięki tym nieoficjalnym wydawnictwom ukazuje się wiele cennych pozycji, m.in. książki: Tadeusza Żenczykowskiego Samotny bój Warszawy, Tadeusza Komorowskiego Armia Podziemna i Władysława Bartoszewskiego Dni walczącej stolicy.

 

EKSPONATY:

 

  • Maszyna do pisania „Meteor” podczas Powstania służy drukarzom pracującym przy ulicy Wspólnej. W dwa lata po zakończeniu wojny nabywa ją Henryk Chmielewski. Dar Henryka Chmielewskiego

 

close