A
A
A
szukaj
wersje językowe Polski English
BIP

Kliknij i otwórz interaktywną mapkę!

Parter >

Antresola >

Piętro >

Hala z Liberatorem >

Podziemia >

Park Wolności >

 

 

 

 

 

 

  • Ekspozycja ukazuje najciekawsze i najbardziej charakterystyczne dla tamtych dni obiekty. Możemy zobaczyć jeden z najlepszych karabinów maszynowych II wojny światowej – niemiecki MG 42, ale także składane w warsztatach powstańczych: polski Sten i „Błyskawicę”. Niezwykle interesujące są również powstańcze granaty: filipinka, sidolówka i karbidówka.


HISTORIA:

 

  • Przez niemal całą okupację żołnierze AK w konspiracji pozyskują oręż. Broni przechowanej od Września’39 jest stanowczo za mało, kupują ją więc, bądź zdobywają na wrogu. Źródłem zaopatrzenia są też zrzuty alianckie oraz konspiracyjne warsztaty, produkujące m.in. pistolety maszynowe „Błyskawica” i granaty. To wszystko powoduje, że w czasie walk o miasto oddziały powstańcze są tak niejednolicie uzbrojone.

 

  • Do zdławienia Powstania dowództwo niemieckie przeznacza Korpsgruppe pod dowództwem generała SS, Ericha von dem Bacha, w której skład wchodzą różnego rodzaju jednostki bojowe. 5 sierpnia pierwsze oddziały niemieckie przystępują do przeciw uderzenia od zachodu, atakując Ochotę i Wolę. Głównym ich celem jest opanowanie dwóch arterii komunikacyjnych Warszawy, wiodących z zachodu na wschód oraz wywalczenie połączenia z odciętą w środku miasta grupą gen. Reinera Stahela.

 

  • Do 11 sierpnia, po zaciętych walkach z Powstańcami, rosyjsko-ukraińskie oddziały RONA zajmują Ochotę. Równocześnie Niemcy opanowują Wolę, docierając do silnie umocnionego bastionu Powstańców, jakim jest wówczas Stare Miasto. Wykonując zbrodniczy rozkaz Hitlera, nakazujący zabijanie każdego mieszkańca Warszawy, oddziały pacyfikujące Ochotę dopuszczają się licznych zbrodni na cywilnej ludności. Na Woli natomiast prowadzą planową akcję eksterminacyjną.

 

  • Nie mogąc opanować Starego Miasta jednym uderzeniem, Niemcy rozpoczynają systematyczne niszczenie zabudowy i pozycji polskich ostrzałem artylerii, wspomaganej nalotami lotnictwa bombowego. Po kilkudniowym przygotowaniu artyleryjskim, 19 sierpnia wróg przystępuje do generalnego szturmu na oblężone Stare Miasto. Kilkakrotne próby ruszenia z pomocą okrążonej dzielnicy, podejmowane przez inne oddziały powstańcze, kończą się fiaskiem. Ostatecznie, po długich i zaciętych walkach, 2 września oddziały niemieckie zajmują ostatnie polskie umocnienia Starówki.

 

  • Po przyjęciu taktyki defensywnej jedyne znaczne sukcesy Powstańcy odnoszą w Śródmieściu. 11 sierpnia zdobywają Pałac Staszica, 20 sierpnia – potężny gmach PAST-y przy ul. Zielnej, a 23 sierpnia – kościół św. Krzyża i Komendę Policji przy Krakowskim Przedmieściu. W pozostałych dzielnicach szczupłość sił powstańczych ogranicza aktywność Polaków do wzmacniania obrony i usprawniania funkcjonowania zaplecza.

 

  • Powstańcy podejmują duże akcje o charakterze zaczepnym: na Żoliborzu dwa ataki na Dworzec Gdański – nocą z 20 na 21 oraz 22 sierpnia, oraz próbę przebicia połączenia Starówki ze Śródmieściem (31 sierpnia). Akcje te kończą się niepowodzeniem. Powstańcy ponoszą ogromne straty, a wszystkie trzy starcia przechodzą do historii jako najbardziej krwawe boje Powstania.

 

  • Zburzone po kapitulacji, wracają na ulice miasta z wybuchem Powstania. Powstają z kostki brukowej, gruzu, wagonów tramwajowych, mebli, nawet sprzętu biurowego i dzieł sztuki, przeciw czemu protestują władze cywilne powstańczego miasta. Przy ul. Śliskiej butle z tlenem, wbite w zaporę przeciwczołgową, pełnią rolę materiału wybuchowego. Barykady chronią żołnierzy Powstania, łączniczki, małych listonoszy. Niemcy niszczą je za pomocą „goliatów” – małych, zdalnie sterowanych pojazdów gąsienicowych, napełnionych materiałem wybuchowym.

 


EKSPONATY:

 

  • Powstańcze mundury łączy biało-czerwona opaska z orłem i numerem oddziału Wojska Polskiego, noszona na prawym ramieniu. Zdobyczne bluzy maskujące Waffen SS, tzw. panterki z magazynów przy Stawkach, mundury granatowej policji z koszar przy Ciepłej, pocztowców z Poczty Głównej, robocze drelichy na Mokotowie... Głowy chronią furażerki, niekiedy rogatywki lub zdobyczne hełmy. Polskie mundury z Września noszą głównie żołnierze z wchodzącego w skład Grupy „Kampinos” oddziału por. „Doliny”– Adolfa Pilcha. Inni walczą w cywilnych ubraniach, z obowiązkową opaską na ramieniu.

 

  • Ckm wz. 30 kal. 7,92 mm, wykopany w 2005 roku u zbiegu ulic Górczewskiej i Powstańców Śląskich. w kampanii wrześniowej wchodzi w skład wyposażenia wojska Polskiego. w pięć lat później nieliczne egzemplarze tej broni są przedmiotem dumy oddziałów powstańczych. Dar Patrolu rozminowania nr 20 z nowego Dworu Mazowieckiego.

 

  • Pistolet maszynowy „Błyskawica” kal. 9 mm, zaprojektowany przez polskich inżynierów, produkowany w konspiracyjnych warsztatach

 

  • Hełm jednego z najwybitniejszych dowódców Powstania, hm. por. Andrzeja Romockiego „Morro”, który dowodząc słynną kompanią „Rudy” nie mniej znanego Batalionu „Zośka” walczy na Woli i Starym Mieście, przebija się do Śródmieścia, odnosząc rany. Ginie 15 września w bojach na Czerniakowie.

 


POSTACIE:

 

  • pchor. Krzysztof Kamil Baczyński, pseudonimy: „Jan Bugaj”, „Krzyś” − urodzony w 1921 roku, poeta. Pierwsze wiersze tworzy jako uczeń gimnazjum im. Stefana Batorego w warszawie, gdzie w 1939 zdaje maturę. Podczas okupacji jest związany ze środowiskiem młodzieżowej konspiracji lewicowej. Od 1943 bierze udział w tajnych kompletach polonistycznych. Przystępuje do Harcerskich Grup szturmowych, przekształconych w Batalion AK „Zośka”. kończy konspiracyjną szkołę Podchorążych rezerwy „Agrykola”. w lipcu 1944 zostaje zastępcą dowódcy plutonu w Batalionie „Parasol”. w momencie wybuchu Powstania zostaje odcięty od macierzystego oddziału. Ginie w czwartym dniu Powstania w Pałacu Blanka.

 

Okupacja jest tłem lub tematem prawie wszystkich jego utworów, nawet liryków miłosnych. Poeta publikuje konspiracyjnie dwa tomiki poezji. jego twórczość, obejmująca około 500 wierszy i fragmentów prozy, zachowuje się także w rękopisach.
Wśród eksponatów zwraca uwagę ciężki karabin maszynowy – ckm wz. 30. We wrześniu 1939 roku broń ta stanowi wyposażenie oddziałów Wojska Polskiego. Nieliczne ocalałe egzemplarze w 1944 roku oddają Powstańcom nieocenione usługi podczas walk o Elektrownię Miejską na Powiślu. Na Starówce obsługa innego powstańczego ckm-u strąca niemiecki bombowiec nurkujący Ju 87, nazywany przez warszawiaków stukasem.

 

 

  • Zgrupowanie AK w Puszczy Kampinoskiej, sformowane z oddziałów Vii obwodu „obroża” oraz 900 żołnierzy, przybyłych z Wileńszczyzny pod wodzą por. Adolfa Pilcha „Doliny”, przyjmuje zrzuty dla stolicy i wiąże znaczne siły wroga. Dowodzą nim kpt. Józef Krzyczkowski „Szymon”, następnie mjr Alfons Kotowski „Okoń”. Zgrupowanie stacza zwycięskie potyczki z wrogiem, dwukrotnie bierze udział w nieudanych atakach na Dworzec Gdański. 29 września oddziały kampinoskie w bitwie pod Jaktorowem zostają rozbite przez siły niemieckie. Ginie mjr „Okoń” i około 150 Powstańców. Około 150 żołnierzy dostaje się do niewoli. Nieliczni przedzierają się przez kordon wroga.
close