A
A
A
szukaj
wersje językowe Polski English
BIP

Kliknij i otwórz interaktywną mapkę!

Parter >

Antresola >

Piętro >

Hala z Liberatorem >

Podziemia >

Park Wolności >

 

 

 


 

 

  • W 1943 roku, po zwycięstwach pod Stalingradem i Kurskiem, Armia Czerwona zaczyna przeć na Zachód. Z każdym dniem umacnia się pozycja Związku Sowieckiego na arenie międzynarodowej. Na przełomie listopada i grudnia 1943 roku przywódcy trzech największych mocarstw – Winston Churchill, Franklin Delano Roosevelt i Józef Stalin – spotykają się w Teheranie. Wbrew ustaleniom Karty Atlantyckiej, podpisanej dwa lata wcześniej, tzw. Wielka Trójka postanawia podjąć rozmowy o przyszłym ładzie światowym bez wiedzy innych narodów. Amerykanie i Brytyjczycy, nie mogąc sprostać obietnicom otwarcia frontu zachodniego, gotowi są na daleko idące ustępstwa.

 

  • Stalin doskonale zdaje sobie sprawę z trudnej sytuacji sojuszników i wykorzystuje ją nader umiejętnie. Wymusza uznanie granicy Polski i Związku Sowieckiego wzdłuż zmodyfikowanej „linii Curzona”, co faktycznie sankcjonuje sowieckie zdobycze terytorialne po agresji Armii Czerwonej na Polskę 17 września 1939 roku. Rząd polski na uchodźstwie nie tylko nie jest reprezentowany na konferencji, ale nie zostaje powiadomiony o jej, nawet dotyczących spraw polskich, uzgodnieniach. Wielka Trójka postanawia bowiem utrzymywać swe ustalenia w tajemnicy, co niewątpliwie waży zarówno na losach Powstania Warszawskiego, jak i powojennej historii Polski...

 

  • W niecały rok po konferencji Wielkiej Trójki wybuchają walki w Warszawie. Polskie władze nie znają ustaleń z Teheranu, de facto oddających Polskę w sowiecką strefę wpływów. Liczą więc na silne wsparcie Zachodu. Zdając sobie sprawę, że Stalin nie jest zwolennikiem wolnej Polski, sądzą, że wobec presji aliantów nie pozwoli sobie na pozostawienie walczącej Warszawy na pastwę losu. Rachuby te jednak okazują się błędne. W dwunastym dniu walk Stalin oświadcza, że Powstanie Warszawskie stanowi nierozsądną, straszną awanturę, od której Związek Sowiecki kategorycznie się odcina. Od tej chwili na łamach sowieckiej prasy i w radiu już pojawiają się artykuły, potępiające wystąpienie AK w Warszawie i szkalujące polskie dowództwo.

 

  • Wśród zachodnich aliantów nie ma woli politycznej, by wymóc na Sowietach wsparcie Powstania. Priorytetem zachodniej dyplomacji pozostaje utrzymywanie dobrych stosunków ze Stalinem za wszelką niemal cenę. Na nic zdają się wysiłki rządu polskiego, domagającego się od sojuszników skutecznych działań. Churchill podejmuje wprawdzie próby przekonania Roosevelta do nieco bardziej stanowczej postawy wobec Sowietów, lecz amerykański prezydent nie zamierza go słuchać, pozycja zaś samego Churchilla jest zbyt słaba.

 

  • Stanowczego poparcia dla sprawy polskiej brakuje również w zachodnich społeczeństwach. Mimo licznych pochwał dla odwagi Polaków, w prasie angielskiej i amerykańskiej, nie porusza ona żadnych drażliwych kwestii. W prasie lewicowej zaś pojawiają się liczne głosy krytyki. „Daily Herald” i „Daily Worker”, stosując retorykę sowiecką, piszą o „awanturze warszawskiej”, kierowanej przez „faszystów” i „reakcjonistów”. Mało kto na Zachodzie zdaje sobie sprawę z prawdziwych przyczyn tak tragicznego położenia Warszawy. Nieliczne są głosy, jak ten George’a Orwella na łamach „Tribune” w 5. rocznicę wybuchu wojny, odważnie potępiające tchórzliwą postawę zachodniej opinii publicznej, mediów oraz rządzących.

 

  • Prasa sowiecka początkowo milczy, by 6 sierpnia stwierdzić, że Powstanie stanowi „wymysł wyobraźni emigrantów polskich”. Gdy wszystkie większe dzienniki światowe informują o wydarzeniach w Warszawie, Sowieci zmieniają taktykę propagandową, mnożąc oskarżenia władz polskich. „Prawda” pisze o „grze politycznej”, „reakcjonistach polskich”, konieczności odcięcia się od „warszawskiej awantury”. Niewygodne dla polityki Stalina Powstanie jego prasa skazuje na klęskę już 13 sierpnia. Donosząc o jego upadku, w Moskwie pisze się, że Powstanie odegra „rolę fatalnego bumerangu” dla „kliki”, która je wywołała.

 

  • „Od przywódców ruchu oporu w Warszawie dobiegają wciąż komentarze przesycone goryczą. Oni mówią, że polski sojusz z Wielką Brytanią był jak dotąd jednostronnie korzystny tylko dla Anglii. Skorzystaliśmy na oporze Polaków w 1939 roku. Potem Polacy walczyli przeciw Niemcom w bitwie o Anglię, w Norwegii, w Afryce, we Włoszech i gdzie indziej. Kiedy obrońcy Warszawy zapytują teraz: Czy Polakom pozwoli się walczyć o ich własny kraj na ich własnej ziemi, to nie można im odpowiadać, że to jest zbyt trudne. /.../ Jedyne o co proszą, to: ‘Dajcie nam broń’, a kiedy ta broń nie nadchodzi, kiedy ich przyjaciele milczą, oni nie mogą tego zrozumieć. Nadejdzie jednak czas, kiedy zrozumieją i my zapłacimy cenę za robione z rozmysłem chłodne kalkulacje.” „Tribune”, 11 sierpnia 1944

 

  • „Pamiętajcie, że za nieuczciwość i tchórzostwo zawsze trzeba płacić. Nie wyobrażajcie sobie, że po latach, gdy wreszcie zostaniecie liżącymi buty propagandystami reżimu sowieckiego, lub jakiegokolwiek innego reżimu, można będzie potem nagle powrócić do uczciwości i rozsądku. Kto raz został kurwą, zawsze nią będzie.”George Orwell, „Tribune”, 1 września 1944

 


POSTACIE:

 

  • Józef Stalin - właśc. Josif Dżugaszwili. Urodzony w 1879 sowiecki dyktator, Gruzin. W młodości uczy się w seminarium duchownym, skąd zostaje relegowany. Od 1903 członek partii bolszewickiej. W roku 1917 współorganizuje Rewolucję Październikową, po śmierci Lenina w 1922 stopniowo przejmuje pełnię władzy w Związku Sowieckim. Podporządkowuje sobie aparat bezpieczeństwa i likwiduje potencjalnych rywali, budując kult własnej osoby. Bezwzględnie wprowadza industrializację kraju i kolektywizację rolnictwa. Dla opornych i przeciwników tworzy system gułagów. 17 września 1939 roku wprowadza wojska sowieckie do Polski, gdzie przeprowadza masowe deportacje i egzekucje. Po niemieckiej agresji w 1941 roku zostaje sojusznikiem aliantów. Podczas konferencji w Teheranie i Jałcie potrafi przeforsować swoje wizje. Doprowadza do utworzenia sowieckiej sfery wpływów w Europie Środkowej. Krajom satelickim narzuca totalitaryzm. Umiera w 1953. Stalinizm w latach 1922-1953 przynosi śmierć wielu milionom ludzi.

 

close