A
A
A
szukaj
wersje językowe Polski English
BIP

Kliknij i otwórz interaktywną mapkę!

Parter >

Antresola >

Piętro >

Hala z Liberatorem >

Podziemia >

Park Wolności >

 

 

 


 

 

  • Kiedy w Warszawie wybucha Powstanie, w Lublinie rozpoczynają się rządy Polskiego Komitetu Wyzwolenia Narodowego. Ten, zależny od Sowietów, nielegalny, komunistyczny quasi-rząd Polski działa od lipca do grudnia 1944 roku na terenach województw lubelskiego, białostockiego, rzeszowskiego oraz części warszawskiego.

 

  • Stanowisko uzurpatorskich władz w sprawie walk w stolicy jest jednoznaczne. 20 sierpnia ogłaszają: „Powstanie warszawskie w rzeczywistych intencjach jego autorów skierowane być miało nie przeciwko Niemcom, lecz przeciwko PKWN, przeciwko polskiej Demokracji, miało na celu powołanie w Warszawie rządu reakcji polskiej i ogłoszenia go rządem Narodu”. Ta rezolucja jest więc nie tylko potwierdzeniem dotychczasowych posunięć PKWN, ale wyznacza wyraźnie linię przyszłej brutalnej walki komunistów z ideą Powstania Warszawskiego oraz Polskim Państwem Podziemnym.

 

  • Od pierwszych dni swoich rządów władze PKWN, z Edwardem Osóbką-Morawskim jako przewodniczącym, pod dyktando władz sowieckich podejmują działania wymierzone przeciwko demokratycznej Polsce. W pięć dni po powołaniu PKWN, 26 lipca, podpisują w Moskwie układ, na mocy którego obywatele polscy znajdujący się „w strefie działań wojennych” zostają poddani jurysdykcji sowieckich władz wojskowych! Na skutki nie trzeba długo czekać – wkrótce rozpoczynają się masowe aresztowania i wywózki do Ostaszkowa, Borowicz i Riazania tysięcy żołnierzy i działaczy Polskiego Państwa Podziemnego. Sowieci korzystają ze spisów, przygotowanych wcześniej przez ich wywiad.

 

  • Dzień po podpisaniu układu o wzajemnych stosunkach, władze PKWN podpisują też w Moskwie tajne porozumienie z rządem Związku Sowieckiego, dotyczące nowej polsko-sowieckiej granicy państwowej, opartej na tzw. linii Curzona. W ten sposób nie mający żadnej legitymacji społecznej samozwańczy rząd sankcjonuje pakt Ribbentrop-Mołotow i oddaje Sowietom połowę przedwojennej Polski!

 

  • Równocześnie z działaniami wymierzonymi przeciw narodowi polskiemu władze PKWN, wspierane przez NKWD i SMIERSZ, rozpoczynają „utrwalanie władzy ludowej” na zajętych terenach. Po wkroczeniu Armii Czerwonej wiele miejsc kaźni Polaków z okresu okupacji niemieckiej pełni dotychczasowe funkcje. Symptomatyczny przykład stanowi zamek w Lublinie, hitlerowskie ciężkie więzienie do lipca 1944 roku. W sierpniu zmieniają się jedynie oprawcy, zamek nadal jest więzieniem – komunistycznym. Nie zmieniają się też więźniowie – do kwietnia 1945 roku ginie tu ponad 100 oficerów i żołnierzy Armii Krajowej z Lubelszczyzny.

 

  • Oprócz zakrojonych na szeroką skalę deportacji i prześladowań, uzurpatorskie władze przez cały czas rozwijają aparat propagandowy. Wiodącym organem PKWN jest stworzona przez Jerzego Borejszę gazeta codzienna – „Rzeczpospolita”. Jej głównym celem jest agitacja na rzecz partii i systemu. Jednocześnie na ścianach domów zaczynają się pojawiać odezwy do ludu oraz plakaty, takie jak „Olbrzym i zapluty karzeł reakcji AK”, na którym olbrzymem jest żołnierz komunistycznej armii polskiej, czy „AK Bratobójcy”.

 

  • Komunistyczni renegaci starają się stworzyć pozory normalności – otwierają linie kolejowe, świętują rozpoczęcie nowego roku szkolnego, zezwalają nawet na wznowienie działalności Katolickiemu Uniwersytetowi Lubelskiemu, dla „równowagi” powołując drugi w swej tymczasowej stolicy – „prawomyślny” Uniwersytet Marii Curie-Skłodowskiej.

 

  • Sowieci postępują na zajętych terenach według ustalonego schematu. Współdziałają z oddziałami AK przy zdobywaniu kolejnych miejscowości, po czym NKWD przystępuje do ich rozbrajania, aresztuje dowódców i deportuje ich do łagrów w głębi Rosji. KC WKP(b) 9 sierpnia podejmuje rezolucję dla „Zachodniej Białorusi”, a 27 września – dla „Zachodniej Ukrainy” o walce „polityczno-ideologicznej przeciwko nacjonalizmowi”. Ich celem jest zniszczenie wielowiekowej polskiej tradycji kulturalnej na wschodnich ziemiach IIRP. Służy temu ustawodawstwo gospodarcze, monopol prasy, propaganda, prześladowanie Kościoła.

 

  • 26 lipca 1944 roku przedstawiciele PKWN podpisują w Moskwie porozumienie o wzajemnych stosunkach po wkroczeniu wojsk sowieckich na tereny na zachód od Bugu. najwyższą władzę na zajętym obszarze stanowi dowództwo armii Czerwonej. w końcu lipca w Lublinie powołane zostaje nowe kierownictwo partii komunistycznej, w którym znajdują się: Władysław Gomułka, przewodniczący Krajowej rady narodowej Bolesław Bierut i inni. 11 września Bierut otrzymuje kompetencje głowy państwa, określone w przedwojennej konstytucji marcowej.

 

  • 15 sierpnia 1944 PKWN ogłasza mobilizację. Rozwiązuje organizacje konspiracyjne, polecając ich członkom wstępowanie do ludowego Wojska Polskiego. Mobilizacja przynosi komunistom zaledwie około połowy planowanej liczby rezerwistów. 30 października zarządzony zostaje kolejny pobór. Akcja odbywa się powoli, często pod przymusem. Część rekrutów ukrywa się w oddziałach leśnych AK. Do końca 1944 roku powołano około 110 tys. żołnierzy. Ogólny stan Wojska Polskiego wynosi na początku 1945 około 290 tys. żołnierzy. W wojsku brakuje oficerów, więc kadrę uzupełniają oficerowie sowieccy.

 

  • PKWN z impetem przystępuje do niszczenia wszelkich śladów przedwrześniowych tradycji. Wrogiem numer jeden staje się arystokracja w osobach jej przedstawicieli, pozostających jeszcze na ziemiach polskich. Na porządku dziennym są: konfiskata majątku, grabieże, dewastacja, upaństwowienie siedzib. Arystokraci stają się obywatelami niższej kategorii, którym utrudnia się nawet znalezienie pracy. Szczególny los spotyka rodziny Radziwiłłów, Krasickich, Koziełł-Poklewskich i Branickich, bez uzasadnienia wywiezione w styczniu 1945 do Rosji, skąd wracają w 1947.

 

  • 6 września 1944 PKWN wydaje dekret o reformie rolnej, wprowadzając przymusową parcelację wszystkich gruntów powyżej 100 ha powierzchni ogólnej lub 50 ha użytków rolnych. Chłopi otrzymują gospodarstwa rolne nie większe niż 5 ha. Przymusową parcelację prowadzą służby PKWN. Reforma jest pogwałceniem gwarantowanego w konstytucji prawa własności. Niszczy polskie ziemiaństwo. PKWN zarządza też konfiskatę majątków Niemców, kolaborantów i osób uchylających się od służby wojskowej. 30 października kolejny dekret – o „ochronie państwa” – za bojkotowanie reformy wprowadza kary do wyroku śmierci włącznie.

 

POSTACIE:

 

  • Bolesław Bierut - urodzony w 1892 działacz komunistyczny, od 1918 członek Komunistycznej Partii Polski. Funkcjonariusz Międzynarodówki Komunistycznej i NKWD. od 1943 we władzach PPR. w latach 1944-1947 przewodniczący Krajowej rady narodowej. w sierpniu 1944 roku uczestniczy w rozmowach Mikołajczyka ze Stalinem. Twierdzi, że nic nie wie o Powstaniu w Warszawie. Po wojnie stosuje ostre stalinowskie represje wobec opozycji i czystki w PZPR. W latach 1947-1952 jest prezydentem RP, 1952-54 – premierem. w 1956 roku umiera w Moskwie w niejasnych okolicznościach.

 

EKSPONATY:

 

  • Pistolety TK (TOZ) kal. 6,35 mm fabryka broni w Tule produkuje dla NKWD i wyższych oficerów Armii Czerwonej.


 

close