A
A
A
szukaj
wersje językowe Polski English

 

 

  • Żołnierze z Kampinosu. Zgrupowanie AK w Puszczy Kampinoskiej, sformowane z oddziałów VII Obwodu „Obroża” oraz 900 żołnierzy, przybyłych z Nowogródczyzny pod wodzą por. Adolfa Pilcha „Doliny”,  przyjmuje zrzuty dla stolicy i wiąże znaczne siły wroga. Dowodzą nim kpt. Józef Krzyczkowski „Szymon”, następnie mjr Alfons Kotowski „Okoń”. Zgrupowanie stacza zwycięskie potyczki z wrogiem, dwukrotnie bierze udział w nieudanych atakach na Dworzec Gdański. 29 września oddziały kampinoskie w bitwie pod Jaktorowem zostają rozbite przez siły niemieckie. Ginie mjr „Okoń” i ok. 150 Powstańców. Ok. 150 żołnierzy dostaje się do niewoli. Nieliczni przedzierają się przez kordon wroga.

 

 

  • NSZ na barykadach. Narodowe Siły Zbrojne są najliczniejszą po Armii Krajowej konspiracyjną organizacją wojskową Podziemnego Państwa Polskiego. Mimo zaskoczenia wybuchem Powstania i rozproszenia sił, NSZ odbudowuje swoje struktury i przyłącza się do walczących. Oprócz kilku zwartych oddziałów do boju idą pojedynczy żołnierze, dołączając do jednostek AK. Wszystkie oddziały NSZ pod komendą płk. Spirydiona Koiszewskiego „Topora” zostają na czas Powstania podporządkowane dowództwu AK, stanowiąc jej wsparcie. W Powstaniu walczy nie mniej niż 1,5 tys. żołnierzy i oficerów NSZ.

 

 

  • Armia Ludowa w Powstaniu. Mimo sprzeciwu części działaczy kierownictwa PPR, w Powstaniu bierze udział licząca ok. 300 ludzi grupa żołnierzy komunistycznej Armii Ludowej, m.in. z tzw. batalionu Czwartaków. Uczestniczą w walkach na Woli, później na Starym Mieście i Żoliborzu. 26 sierpnia pod gruzami zbombardowanej przez lotnictwo niemieckie kamienicy przy ul. Freta 16 giną członkowie warszawskiego sztabu AL: Bolesław Kowalski, Stanisław Kurland, Edward Lanota, Anastazy Matywiecki i Stanisław Nowicki. 30 września, w chwili kapitulacji Żoliborza, grupa żołnierzy AL przedostaje się na praski brzeg Wisły.
     

 

  • Cudzoziemcy z Powstańczą Opaską. W Powstaniu Warszawskim obok Polaków walczą ochotniczo przedstawiciele wielu narodowości. Najliczniejszą grupą są Żydzi. Słowacy tworzą 535. pluton „Słowaków”, w skład którego wchodzą też: Gruzini, Ormianie, Azerowie, Czesi i Ukraińcy. W Powstaniu bierze również udział kilkunastu Francuzów i Węgrów, kilku Belgów, Holendrów, Greków, Anglików i Włochów. Walczą też Rumun i Australijczyk. Powstańcy-obcokrajowcy to przeważnie zbiegowie z obozów jenieckich. Ale są też wśród nich osoby, które los wcześniej związał z Warszawą.
     

 

  • Waleczni Słowacy. Konspiracyjny Słowacki Komitet Narodowy w Warszawie skupia Słowaków mieszkających w Polsce. W porozumieniu z dowództwem AK organizuje pododdział wojskowy. Dowódcą 535. plutonu „Słowaków” jest ppor. Mirosław Iringh „Stanko”. W skład oddziału oprócz Słowaków wchodzą żołnierze innych narodowości. W momencie wybuchu Powstania jedna drużyna zostaje odcięta na Pradze. Po nieudanym ataku na Belweder w Godzinie „W” część plutonu wycofuje się do Lasów Chojnowskich. Reszta oddziału walczy na Czerniakowie w składzie 1. kompanii I Batalionu „Tur” Zgrupowania „Kryska”.
     

 

  •  "Kościuszkowcy". W maju 1943 roku w Sielcach nad Oką zostaje sformowana 1. Dywizja Piechoty im. Tadeusza Kościuszki. W jej skład wchodzą głównie Polacy wywiezieni w głąb Związku Sowieckiego w latach 1939 – 1941. Sztab 1. DP rekrutuje się spośród oficerów sowieckich. Dowódcą dywizji, liczącej 16 tys. żołnierzy, zostaje płk Zygmunt Berling. Chrzest bojowy w bitwie pod Lenino przynosi poważne straty (510 zabitych, 1776 rannych i 652 zaginionych), spowodowane brakiem wsparcia wojsk sowieckich. Po odbudowie, w lipcu 1944, dywizja „Kościuszkowców” wchodzi w skład 1. Armii WP. Walczy na ziemiach polskich i dociera do Berlina.
     

 

  • Produkcja Broni. Brak uzbrojenia zmusza Powstańców do jego produkcji. Wytwarzają własne granaty – „filipinki”, „sidolówki” i „karbidówki”. W powstańczych rusznikarniach składany jest pistolet maszynowy „Błyskawica”, wzorowany na angielskim stenie. Na podwoziu starej ciężarówki Chevrolet Powstańcy ze Zgrupowania „Krybar” konstruują wóz bojowy „Kubuś”. Przebudowują zdobyty niemiecki transporter opancerzony, nazywając go pseudonimem poległego dowódcy - „Szary Wilk”. Materiał wybuchowy Powstańcy pozyskują z niewypałów. Produkują miotacze płomieni, granatniki, wyrzutnie butelek i miny.

     
  • Powstańcze Umundurowanie. Powstańcze mundury łączy biało-czerwona opaska z orłem i numerem oddziału Wojska Polskiego, noszona na prawym ramieniu. Zdobyczne bluzy maskujące Waffen SS, tzw. panterki z magazynów przy Stawkach, mundury granatowej policji z koszar przy Ciepłej, pocztowców z Poczty Głównej, robocze drelichy na Mokotowie... Głowy chronią furażerki, niekiedy rogatywki lub zdobyczne hełmy. Polskie mundury z Września noszą głównie żołnierze z wchodzącego w skład Grupy „Kampinos” oddziału por. „Doliny” – Adolfa Pilcha. Inni walczą w cywilnych ubraniach, z obowiązkową opaską na ramieniu.
     

 

  • Powstańcze wozy bojowe. Uzbrojenie Powstańców uzupełniają wozy bojowe – zdobyczne i własnej konstrukcji. Są między nimi dwa czołgi typu „Panther”, zdobyte przez żołnierzy batalionu „Zośka”, uczestniczą w kilku akcjach bojowych. W obu atakach na Uniwersytet Powstańców chroni „Szary Wilk”, pierwotnie zwany „Jasiem”. Jest to transporter opancerzony, zdobyty przez żołnierzy zgrupowania „Krybar”. Na dziedzińcu Poczty Głównej Powstańcy remontują pojazd pancerny, nazywając go „Chwat”. Na podwoziu ciężarówki Chevrolet budują też wóz opancerzony, którym jest obłożony stalowymi płytami, „Kubuś”.
     

 

  • Podziemna komunikacja - warszawskie kanały. Nowoczesny system kanalizacji Warszawa zawdzięcza prezydentowi Sokratesowi Starynkiewiczowi. W latach 1876-1878 projektuje go inż. William Lindley. Budowa rozpoczyna się w roku 1881. Długość zaprojektowanej przez Lindleya sieci kanalizacyjnej wynosi ponad 130 km. Jej podstawowym elementem jest kolektor oznaczony symbolem A, biegnący od Stacji Filtrów ku Wiśle, a kanały B i C są głównymi dopływami. Pierwszy łączy się z kanałem A pod ul. Błońską, drugi – w rejonie ul. Stołecznej. Rozmiary kanałów wahały się od 60x110 do 180x225 cm. Powstańcze trasy kanałowe liczą w sumie blisko 25 km.

 

 

  • Warszawskie barykady. Zburzone po kapitulacji, wracają na ulice miasta z wybuchem Powstania. Powstają z kostki brukowej, gruzu, wagonów tramwajowych, mebli, nawet sprzętu biurowego i dzieł sztuki, przeciw czemu protestują władze cywilne powstańczego miasta. Przy ul. Śliskiej butle z tlenem, wbite w zaporę przeciwczołgową, pełnią rolę materiału wybuchowego. Barykady chronią żołnierzy Powstania, łączniczki, małych listonoszy. Niemcy niszczą je za pomocą „goliatów” - małych, zdalnie sterowanych pojazdów gąsienicowych, napełnionych materiałem wybuchowym.

 

 

  • Żydzi W Powstaniu Warszawskim.   Do Powstania przyłączają się Żydzi, którzy ocaleli z eksterminacji i ukrywali się w Warszawie. Liczni – wśród nich grupa powstańców z warszawskiego getta – wstępują do AL. W ramach jednostek AK istnieją drużyny ŻOB, pluton żydowski wchodzi też w skład Batalionu „Wigry”. Spośród blisko 40 Żydów w Batalionie Stefana Kaniewskiego „Nałęcza” większość ginie w walkach na Starym Mieście. Do Powstańców przyłącza się wielu spośród 348 Żydów, wyzwolonych przez Batalion „Zośka” z obozu koncentracyjnego przy ul. Gęsiej. W szeregach AK walczą też Żydzi  nie ujawniający swej tożsamości.

 

 

  • Ofiary polityki batiuszki Stalina. Armia sowiecka zajmuje Pragę w połowie września. 2. i 3. Dywizje Piechoty 1. Armii WP przygotowują się do desantu. Od 15 do 19 września żołnierze gen. Berlinga opanowują przyczółki na lewym brzegu Wisły – na Czerniakowie, Żoliborzu i między mostami średnicowym  i Poniatowskiego. Wierzą, że niosą pomoc Powstańcom – w rzeczywistości, nieprzygotowani do prowadzenia walk w mieście, ponoszą ciężkie straty. Desant kończy się klęską. Jedynie Stalin jest usatysfakcjonowany – może oddalać oskarżenia o nieudzielenie pomocy Powstaniu.

     

 

close