A
A
A
szukaj
wersje językowe Polski English

 

  • Jan Nowak-Jeziorański, właściwie Zdzisław Jeziorański. Urodzony w 1914, uczestnik Kampanii Wrześniowej, następnie w niewoli niemieckiej, z której ucieka w 1941; podejmuje działalność konspiracyjną, jako kurier i kolporter w Podwydziale „N” Biura Informacji i Propagandy Komendy Głównej AK. W latach 1943-1945 jako kurier i emisariusz Naczelnego Wodza oraz dowódcy AK odbywa pięć wypraw na trasie Warszawa-Londyn; po wojnie na uchodźstwie. W latach 1948-1952 jest redaktorem Polskiej Sekcji BBC, a następnie, do 1975, dyrektorem Polskiej Sekcji Radia Wolna Europa; autor: Kuriera z Warszawy i Wojny w eterze. W 2000 wraca do Polski. Umiera w Warszawie 20 stycznia 2005.


 

  • Gen. Tadeusz Komorowski, pseudonimy Bór, Lawina, Znicz - urodzony w 1895. Zawodowy wojskowy – kawalerzysta. Dowodzi 12. pułkiem ułanów polskich. Jest komendantem szkół kawalerii w Jaworowie i w Grudziądzu. Uprawia wyczynowo jeździectwo, na Igrzyskach Olimpijskich w Berlinie w 1936 kierowana przezeń drużyna jeździecka zdobywa srebrny medal. Walczy w Kampanii Wrześniowej. W lipcu 1943 zostaje Komendantem Głównym Armii Krajowej, jest też komendantem Sił Zbrojnych w Kraju. Wraz z Delegatem Rządu na Kraj i sztabem AK podejmuje decyzję o wybuchu Powstania Warszawskiego. W czasie powstania zostaje Naczelnym Wodzem Polskich Sił Zbrojnych na Zachodzie. Po kapitulacji decyduje się na pozostanie z żołnierzami powstania i pójście do niewoli niemieckiej. Po wojnie udaje się na emigrację do Londynu. W latach 1945-1946 pełni obowiązki Naczelnego Wodza, a w okresie 1947–1949 - premiera Rządu Rzeczypospolitej na Uchodźstwie. Umiera w 1966 w Londynie.

 

 

  • Adam Bień, pseudonimy Alfa, Witold Bronowski, Rybicki, Walkowicz - urodzony w 1899 polityk, prawnik, publicysta. Jako ochotnik bierze udział w wojnie polsko-bolszewickiej. Od 1928 związany ze Związkiem Młodzieży Wiejskiej „Wici”, w latach 1929 – 1931 sprawuje funkcję prezesa Zarządu Głównego. Działalność konspiracyjną zaczyna od dywersji. Od 1943 jest pierwszym zastępcą Delegata Rządu Rzeczypospolitej na Kraj, od maja 1944 członkiem Krajowej Rady Ministrów Rządu RP na Uchodźstwie. Wchodzi w skład władz cywilnych Powstania Warszawskiego. Po kapitulacji działa w podziemnej organizacji wojskowo-politycznej „Nie”. Aresztowany w 1945 przez NKWD, skazany w moskiewskim „Procesie Szesnastu.". Do kraju wraca w 1949. W 1987 jest sygnatariuszem dokumentu założycielskiego Niezależnego Ruchu Ludowego „Solidarność”. W 1994 zostaje odznaczony Orderem Orła Białego. Umiera w 1998 w Warszawie.

 

 

  • Jan Stanisław Jankowski, pseudonimy Doktor, Soból - urodzony w 1882 polityk chadecki. W 1906 współorganizuje Narodowy Związek Robotniczy. W 1915 służy w Legionach Polskich. Wchodzi w skład Centralnego Komitetu Narodowego w zajętej przez Niemców Warszawie. Od 1920 jest naczelnikiem w Głównym Urzędzie Ziemskim. Jest współzałożycielem Narodowej Partii Robotniczej, pełni funkcję ministra pracy i opieki społecznej, jest posłem na Sejm w latach 1928 – 1935. W 1937 wstępuje do Stronnictwa Pracy. W czasie okupacji działa w konspiracyjnych strukturach administracji cywilnej oraz w BIP. W 1943 obejmuje funkcję Delegata Rządu RP na Kraj. Jest też wicepremierem rządu w Londynie. Podejmuje decyzję o wybuchu Powstania Warszawskiego w porozumieniu z Komendantem Głównym AK i jego sztabem. Po upadku powstania kontynuuje działalność konspiracyjną. Podstępnie aresztowany przez NKWD w 1945, w „Procesie Szesnastu” zostaje skazany na 8 lat więzienia. Według Sowietów umiera w więzieniu w 1953.

 

 

  • Gen. Leopold Okulicki, pseudonimy Termit, Kobra, Kula, Niedźwiadek – urodzony w 1898, ostatni Komendant Główny Armii Krajowej. W 1914 wstępuje do Legionów Polskich, w 1918 walczy pod Lwowem, potem w wojnie polsko-bolszewickiej. W 1925 kończy Wyższą Szkołę Wojenną w Warszawie. W 1939 jest w Sztabie Naczelnego Wodza. Współorganizuje Służbę Zwycięstwu Polski. Jesienią 1940 zostaje komendantem ZWZ we Lwowie. W 1941 aresztowany przez NKWD, zwolniony po podpisaniu układu Sikorski - Majski, pełni funkcję szefa sztabu Armii Polskiej w Związku Sowieckim. W Wielkiej Brytanii przechodzi szkolenie cichociemnych i w 1944 zostaje zrzucony pod Krakowem. W 1944 jest generałem brygady, współdecyduje o rozpoczęciu Powstania Warszawskiego. Po kapitulacji wychodzi z ludnością cywilną, by kontynuować pracę konspiracyjną. W styczniu 1945 wydaje rozkaz o rozwiązaniu AK i zejściu do podziemia. Aresztowany przez NKWD, oskarżony w “Procesie Szesnastu”, skazany na 10 lat więzienia, ginie na Łubiance w 1946.

 

      

  • Gen. Tadeusz Pełczyński, pseudonimy Grzegorz, Robak, Wolf - urodzony w 1895. Karierę wojskową zaczyna w Legionach Polskich, kontynuuje w Wojsku Polskim od 1918. W 1923 kończy Wyższą Szkołę Wojskową w Warszawie. W latach 1929-1932 jest szefem Oddziału II Sztabu Głównego. W Kampanii Wrześniowej walczy na tyłach Niemców, potem działa w konspiracji. W strukturach Armii Krajowej od września 1943 jest zastępcą Komendanta Głównego AK w stopniu generała brygady. Osobiście dowodzi akcjami oddziałów dywersji – „Kedywu”. Podczas powstania jest szefem sztabu KG AK. Po upadku powstania przebywa w obozach jenieckich Langwasser i Colditz. W 1945, na emigracji w Londynie, jest szefem gabinetu Naczelnego Wodza, gen. Tadeusza Komorowskiego. Do 1947 przewodniczy Komisji Historycznej AK przy Sztabie Głównym w Londynie. Jest współzałożycielem Rady Studium Polski Podziemnej, a w latach 1956 –1969 - jej przewodniczącym. Odznaczony trzykrotnie Krzyżem Walecznych oraz Virtuti Militari. Umiera w 1985.

 

 

  • Kazimierz Pużak, pseudonim Bazyli – urodzony w 1883, polityk, w Polskiej Partii Socjalistycznej od 1904. W 1917 wchodzi w skład Tymczasowego Centralnego Komitetu Wykonawczego PPS w Rosji. W 1918 wraca do Polski. W latach 1919-1935 jest posłem na Sejm. Bierze udział w obronie Warszawy. Uczestniczy w powstaniu konspiracyjnej PPS - Wolność-Równość-Niepodległość (PPS-WRN) oraz podziemnej międzypartyjnej Głównej Rady Politycznej. Od 1940 jest w składzie Politycznego Komitetu Porozumiewawczego przy ZWZ. W 1944 zostaje przewodniczącym Rady Jedności Narodowej, przewodniczy jej organowi kierowniczemu - Komisji Głównej RJN. W 1945 zostaje podstępnie aresztowany przez NKWD. W „Procesie Szesnastu”, skazany na półtora roku więzienia, zostaje wkrótce zwolniony i wraca do Polski. Ponownie aresztowany, w 1948 zostaje skazany na dziesięć lat w procesie przeciwko przywódcom PPS-WRN. Szykanowany, umiera w więzieniu w 1950.

 

 

  • Stanisław Mikołajczyk - urodzony w 1901 polityk ludowy. W 1922 wstępuje do Polskiego Stronnictwa Ludowego „Piast”. W 1930 jest najmłodszym posłem na Sejm. Współpracuje blisko z Wincentym Witosem. Bierze udział w Kampanii Wrześniowej. W 1941 zostaje wicepremierem i ministrem spraw wewnętrznych w rządzie Sikorskiego. Po jego śmierci w 1943 staje na czele gabinetu. Wobec nieustępliwości Kremla i bierności aliantów godzi się na kompromis ze Związkiem Sowieckim. Akceptuje wybuch powstania w Warszawie. Uznaje ustalenia konferencji w Jałcie. W Tymczasowym Rządzie Jedności Narodowej jest wicepremierem oraz ministrem rolnictwa i reform rolnych (1945–1947). W 1945 bierze udział w konferencji poczdamskiej. Po śmierci Witosa zostaje prezesem komitetu wykonawczego partii ludowej. Jako poseł do Krajowej Rady Narodowej skupia większość opozycji politycznej. Zagrożony aresztowaniem, w 1947 potajemnie wyjeżdża z Polski. Umiera w 1966 w Waszyngtonie.


 

  • Gen. Kazimierz Sosnkowski - urodzony w 1885. Członek Polskiej Partii Socjalistycznej, współtwórca Związku Walki Czynnej i Związku Strzeleckiego. W 1914 służy w Legionach Polskich. Wraz z Józefem Piłsudskim więziony w Gdańsku i Magdeburgu. W 1918 obejmuje dowództwo nad tworzącą się armią polską w okręgu warszawskim. Od 1919 jest wiceministrem spraw wojskowych. W reakcji na zamach majowy usiłuje popełnić samobójstwo. Odratowany, wraca do wojska. Awansuje na generała broni. Podczas Kampanii Wrześniowej dowodzi Frontem Południowym. Przedziera się na Zachód. W 1943 obejmuje stanowisko Naczelnego Wodza Polskich Sił Zbrojnych. Przeciwnik ustępstw wobec Związku Sowieckiego, jest krytyczny wobec polityki Wielkiej Brytanii. W 1944 w wyniku nacisków brytyjskich odwołany ze stanowiska Naczelnego Wodza oraz z funkcji następcy prezydenta. Od listopada 1944 mieszka w Kanadzie, gdzie staje się jednym z głównych autorytetów politycznych emigracji polskiej. Umiera w 1969 w Arundel w Kanadzie.

 

close