A
A
A
szukaj
wersje językowe Polski English Deutsch
< Fototeka powrót
Stefan Bałuk „Kubuś” „Starba”

Por. Stefan Bałuk „Kubuś”, „Starba”, w czasie okupacji w Warszawie posługiwał się także nazwiskami: Michał Bałucki, Michał Zawistowski. Urodził się 15 stycznia 1914 w Warszawie. Zdał maturę w gimnazjum oo. pijarów im. ks. St. Konarskiego w Rakowicach pod Krakowem w 1933. W tym samym roku odbył służbę wojskową w Szkole Podchorążych Rezerwy Kawalerii w Grudziądzu. W 1939 był absolwentem Wydziału Finansowo-Ekonomicznego Szkoły Nauk Politycznych w Warszawie i studentem trzeciego roku Wydziału Prawa Uniwersytetu Warszawskiego. 6 września 1939 zgłosił się ochotniczo do Kadry 9. Batalionu Pancernego w Lublinie. Z jednostką wycofywał się na Wschód. Podczas próby ewakuacji na Węgry został ujęty przez oddział sowiecki, po czym zwolniony; kolejny raz ujęty, zdołał uciec. Przez Węgry, Rumunię i Bejrut przedostał się do Francji, gdzie dotarł 20 grudnia 1939. Tam został wcielony do 10 Brygady Kawalerii Pancernej gen. Stanisława Maczka, a następnie skierowany do 10 Pułku Strzelców Konnych. Po kapitulacji Francji w 1940 był ewakuowany do Wielkiej Brytanii, gdzie służył w 10 Brygadzie Kawalerii Pancernej w Szkocji. W maju 1942 zgłosił się na szkolenie wywiadowczo-dywersyjne cichociemnych w Szkole Wywiadu w Glasgow, które ukończył w stopniu podporucznika. W nocy z 9 na 10 kwietnia 1944 został zrzucony na spadochronie w okolicach Tłuszcza koło Warszawy. Tutaj przydzielono go do pracowni fotograficznej Wydziału Legalizacji i Techniki w Oddziale II Komendy Głównej Armii Krajowej, dowodzonego przez por. Stanisława Jankowskiego „Agatona”. Wydział zajmował się produkcją fałszywych dokumentów na potrzeby konspiracji. Powstanie Warszawskie rozpoczął w plutonie „Agaton” Batalionu „Pięść” Zgrupowania „Radosław” na Woli, jako zastępca Jankowskiego „Agatona”. Od 8 września był oficerem plutonu osłony Komendy Głównej Armii Krajowej „Łącz 59” w Śródmieściu. Uczestniczył w kilku wypadach w celu nawiązania łączności pomiędzy odciętymi od siebie rejonami walk, m. in. przedostał się ze Śródmieścia na Żoliborz, a stamtąd do Puszczy Kampinoskiej oraz przechodził kanałami między Śródmieściem a Starym Miastem. Walczył na Woli, w Śródmieściu, na Starym Mieście, Żoliborzu i w Puszczy Kampinoskiej. Po kapitulacji został osadzony w Oflagu II D w Gross-Born, z którego uciekł 27 stycznia 1945. W lutym 1945 wrócił do Warszawy. Kontynuował działalność konspiracyjną, kierując Wydziałem Legalizacji „Agaton 2”, w której, tak jak w latach okupacji niemieckiej, zajmował się wytwarzaniem fałszywych dokumentów dla żołnierzy działających w tzw. "drugiej konspiracji" antykomunistycznej. Aresztowany przez Urząd Bezpieczeństwa 1 listopada 1945, został osadzony w więzieniu na Mokotowie. Zwolniono go po 2,5 roku, na mocy amnestii w 1947. Pracował jako taksówkarz, a od 1950 jako fotografik. W 1952 został zatrudniony w Dziale Serwisu Centralnej Agencji Fotograficznej. W latach późniejszych prowadził aktywną działalność kombatancką,  wielokrotnie odznaczany, m.in. Krzyżem Srebrnym Orderu Wojennego Virtuti Militari.Był współautorem pierwszego albumu fotograficznego o powstaniu warszawskim p.t.  Miasto nieujarzmione, który ukazał się w 1957. Swoje wspomnienia z lat 1939-47 wydał w 2007 p.t. Byłem cichociemnym… Zmarł 30 stycznia 2014 w Warszawie. 

 
  • Stefan Bałuk fotografował Warszawę przed Powstaniem, jak i w trakcie walk. W lipcu 1944 sporządził fotograficzną dokumentację umocnień niemieckich na terenie Warszawy na zlecenie Wydziału Legalizacji i Techniki Oddziału II KG AK. Poza wykonywanymi z ukrycia ujęciami bunkrów, budek strażniczych, szlabanów i kozłów hiszpańskich, na swoich zdjęciach utrwalił codzienne życie okupowanej Warszawy: zatłoczone tramwaje, drobnych handlarzy i kupujących, chłopców kąpiących  się w zbiorniku wodnym na placu Napoleona.  Jakość tych zdjęć  świadczy o doskonałym przygotowaniu technicznym fotografa, zdobytym m.in. na kursie fotograficznym podczas szkolenia wywiadowczego w Glasgow. W czasie Powstania Stefan Bałuk nie rozstawał się z aparatem. Filmy wywoływał w swoim laboratorium w mieszkaniu przy ul. Chłodnej 20. W Godzinie „W”, chwili wybuchu Powstania, dokumentował zbiórkę plutonu „Agaton” Batalionu „Pięść” na cmentarzu ewangelicko-augsburskim na Woli. Kolejne zdjęcia przedstawiają powstańców, barykady i zniszczenia na Woli i w Śródmieściu Północnym.
MPW-IS/1
MPW-IS/1
MPW-IS/2
MPW-IS/2
MPW-IS/3
MPW-IS/3
MPW-IS/4
MPW-IS/4
MPW-IS/5
MPW-IS/5
MPW-IS/6
MPW-IS/6
MPW-IS/7
MPW-IS/7
MPW-IS/8
MPW-IS/8
MPW-IS/9
MPW-IS/9
MPW-IS/10
MPW-IS/10
MPW-IS/11
MPW-IS/11
MPW-IS/12
MPW-IS/12
< str. poprzednia 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 z 20 str. następna >
close