A
A
A
szukaj
wersje językowe Polski English

Autor: Anna Bosiacka

 

  • Lekcja przeznaczona dla uczniów klas szóstych szkół podstawowych. Czas trwania lekcji: 45 minut


  • Cele. Po lekcji uczeń powinien:
    • rozumieć pojęcia: „Szare Szeregi”, „zawiszacy”, Harcerska Poczta Polowa;
    • przytoczyć i opisać zadania „zawiszaków” w czasie Powstania Warszawskiego (służba łączników – roznoszenie listów, gazet i rozkazów, obserwacja okolicy, pomoc rannym);
    • czytać tekst źródłowy ze zrozumieniem;
    • potrafić pracować w grupie;
    • dostrzegać znaczenie służby swoich rówieśników dla Ojczyzny.

 

  • Środki dydaktyczne:
    • puzzle przedstawiające II Rzeczpospolitą podzieloną między hitlerowskie Niemcy i Związek Sowiecki (materiał pomocniczy nr 1),
    • torba „zawiszaka” zawierająca: powstańcze gazety, listy, latarkę, lornetkę, linę, opatrunek osobisty, opaskę biało-czerwoną z lilijką harcerską, stare zdjęcie, mapę oraz krzyż harcerski – ukryty w pudełeczku i zawinięty jak skarb,
    • film „Poczta Harcerska” (do pobrania ze strony internetowej Muzeum Powstania Warszawskiego),
    • opisy sytuacji, w których mogli znaleźć się „zawiszacy” (materiał pomocniczy nr 6),
    • teksty źródłowe zawarte w materiałach pomocniczych nr 2 i 3
    • listy do ocenzurowania (materiał pomocniczy nr 7),  
    • listy „zawiszaków” do ich współczesnych rówieśników (materiał pomocniczy nr 8),  
    • kartki do pisania listów oraz ołówki.

 

  • Metody dydaktyczne:
    • rozmowa nauczająca,
    • praca w grupach,
    • praca z tekstem źródłowym,
    • praca z mapą,
    • wykład.


UWAGA: Przed lekcją uczniowie powinni znać okoliczności wybuchu II wojny światowej
i sytuację Polaków podczas niemieckiej okupacji Warszawy.


  • PRZEBIEG ZAJĘĆ:
  1. Na początku lekcji uczniowie zostają podzieleni na kilkuosobowe zespoły, których zadaniem jest ułożenie puzzli z dwunastu części i rozpoznanie powstałego kształtu. Puzzle przedstawiają II Rzeczpospolitą podzieloną między hitlerowskie Niemcy i sowiecką Rosję (materiał pomocniczy nr 1) – 5 min.
     
  2. Puzzle są pretekstem do podjęcia krótkiej rozmowy o okupacji Polski, w trakcie której uczniowie przypominają sobie, jaka była sytuacja Polaków pod okupacją niemiecką, jak wyglądało życie ich rówieśników w tamtym czasie. Celem rozmowy jest przypomnienie uczniom pojęć: okupacja, łapanki, godzina policyjna, konspiracja, Powstanie Warszawskie – 5 min.
     
  3. Kolejny etap lekcji rozpoczyna się pytaniem nauczyciela: „Czy ich rówieśnicy brali udział w konspiracji i w Powstaniu?”. Nauczyciel pokazuje uczniom torbę „zawiszaka”. Tłumaczy, iż zawierała ona rzeczy bardzo potrzebne ludziom w ich wieku w czasie Powstania. Każdy z wcześniej utworzonych zespołów otrzymuje po jednym lub dwa przedmioty z torby. Zadaniem uczniów jest zastanowienie się, do czego służyły owe przedmioty i czego przed Powstaniem musiał nauczyć się młody człowiek, aby sprawnie z nich korzystać – 5 min.
     
  4. Każdy zespół prezentuje i opisuje przedmioty z torby. Nauczyciel uzupełnia wnioski uczniów – może wykorzystać w tym celu informacje zawarte w materiale pomocniczym nr 2 i materiale pomocniczym nr 3 – 10 min.
     
  5. Nauczyciel wyświetla film „Poczta Harcerska”, który pomoże uczniom zrozumieć powstańcze realia i dzięki temu okaże się przydatny w wykonaniu ostatniego zadania na lekcji. Ważne jest tło dźwiękowe filmu, jakim jest odczytywanie powstańczych listów, taki rodzaj przekazu wpływa bowiem na emocje dzieci. W trakcie filmu niezbędny jest komentarz merytoryczny nauczyciela (materiał pomocniczy nr 4) – 3 min.
     
  6. Podsumowanie lekcji (15 min.):

 

  • I wersja

Nauczyciel rozdaje poszczególnym grupom jedną z instrukcji regulujących zasady korespondencji w czasie Powstania Warszawskiego (materiał pomocniczy nr 5). Każda grupa otrzymuje zadanie napisania listu, wcielając się w postać „zawiszaka”, który znalazł się w konkretnej powstańczej sytuacji (materiał pomocniczy nr 6). Nauczyciel koniecznie powinien zwrócić uwagę dzieci na emocje, które towarzyszyły warszawiakom w czasie Powstania.

Uczniowie czytają napisane przez siebie listy.

Nauczyciel powinien skomentować każdy list i jeśli będzie taka potrzeba, wytłumaczyć ponownie uczniom różnice w sytuacji młodzieży w 1944 roku i dzisiaj.     

                                        

  • II wersja

Nauczyciel rozdaje zespołom instrukcje regulujące zasady korespondencji (materiał pomocniczy nr 5) i powstańczy list do ocenzurowania. Listy zostały przepisane z oryginałów, a zdania do ocenzurowania zostały dopisane. Każdy z listów jest przedstawiony w dwóch wersjach (plik jpg - skan rękopisu, plik doc - tekst) materiał pomocniczy nr 7:
list 1, plik jpg, plik doc;
list 2, plik jpg, plik doc;
list 3, plik jpg, plik doc;
list 4, plik jpg, plik doc;
list 5, plik jpg, plik doc;
list 6, plik jpg, plik doc;
list 7, plik jpg, plik doc.


Uczniowie cenzurują listy. Uczniowie czytają ocenzurowane listy.


Czytane listy są pretekstem do rekapitulacji. Nauczyciel zadaje pytania: „Po co cenzurowano listy?”, „Dlaczego młodzi ludzi zostali zaangażowani do służby jako łącznicy i jak się wcześniej do tego przygotowywali?”.  


Praca domowa: uczniowie odpisują na powstańczy list, który ocenzurowali.


UWAGA: Najlepiej byłoby, aby uczniowie otrzymali listy kaligrafowane; listy pisane czcionką przeznaczone są dla dzieci dyslektycznych.

 

7.   Na zakończenie nauczyciel może przeczytać jeden z listów napisanych przez kombatantów, którzy byli podczas Powstania „zawiszakami”, do współczesnej młodzieży (materiał pomocniczy nr  8: list J. Kasprzaka, list J. Radzikowskiego, list W. Dusiewicza list 1, list 2) - 2 min.

 

  • UWAGA: Aby pobrać materiał pomocniczy, proszę kliknąć na tekst zaznaczony karminowym kolorem.

 

pobierz treść scenariusza w pliku doc >

 

close