A
A
A
szukaj
wersje językowe Polski English

Autor: Michał Komuda

 

  • Lekcja przeznaczona dla uczniów klas szóstych szkół podstawowych. Czas trwania lekcji: 45 minut


  • Cele. Po lekcji uczeń powinien:
    • znać przebieg dwóch słynnych akcji bojowych przeprowadzonych podczas okupacji przez „Szare Szeregi” – Akcji pod Arsenałem oraz Akcji Kutschera;
    • wymienić głównych uczestników obu akcji;
    • wiedzieć, co oznaczają pojęcia: Armia Krajowa, „Szare Szeregi”, Grupy Szturmowe;
    • dostrzegać, jaką rolę podczas planowania i przebiegu akcji zbrojnych odgrywało posłuszeństwo, opanowanie, braterstwo, odpowiedzialność za drugą osobę oraz przyjaźń.
       
  • Środki dydaktyczne:
    • prezentacja multimedialna (materiał pomocniczy nr 1),
    • teksty źródłowe (materiały pomocnicze nr 2-3),
    • tabela z ćwiczeniem (materiał pomocniczy nr 4),
    • projektor i komputer.

 

  • Metody dydaktyczne:
    • dyskusja,
    • rozmowa nauczająca,
    • wykład,
    • praca z tekstem źródłowym.
    •  
  • Przed przeprowadzeniem lekcji uczniowie powinni mieć przyswojone informacje na temat:
    • okoliczności rozpoczęcia II wojny światowej,
    • surowych restrykcji, którym poddawani byli Polacy,
    • okupacyjnego terroru i represji,
    • struktury i działalności Polskiego Państwa Podziemnego.

 

  • PRZEBIEG ZAJĘĆ:
  1. Nauczyciel przedstawia temat lekcji (materiał pomocniczy nr 1, slajd nr 1), który uczniowie zapisują w zeszytach.
     
  2. W oparciu o materiał zrealizowany na poprzednich zajęciach dotyczących okupacji i Polskiego Państwa Podziemnego oraz informacje zawarte na slajdzie nr 2 nauczyciel rozpoczyna z uczniami krótką dyskusję. Jej celem jest ustalenie, jakie postawy w sytuacji wojny i okupacji przyjmowali Polacy. Podczas dyskusji nauczyciel zadaje uczniom pytania pomocnicze: „Co dla nich byłoby najtrudniejsze podczas okupacji niemieckiej?”, „Jak reagowaliby na represje wobec swoich rodaków?”, „W jaki sposób staraliby się im przeciwdziałać?”. Dyskusja powinna zakończyć się wspólnym ustaleniem odpowiedzi na pytanie, dlaczego polskie społeczeństwo stawiło opór okupantowi – 3 min.
     
  3. Analizując slajd nr 3, uczniowie wymieniają różne formy oporu polskiej młodzieży przeciwko okupantowi. Prowadzący zajęcia zwraca uwagę na ewoluowanie tych form od tajnego nauczania poprzez mały sabotaż i uczęszczanie do konspiracyjnych szkół podchorążych aż do czynnej walki. Wypracowane informacje zostają utrwalone przez uczniów w formie krótkiej notatki sporządzonej w zeszytach – 4 min.
     
  4. Następnie nauczyciel pyta uczniów, do jakiej organizacji mogli należeć młodzi ludzie, którzy działali na rzecz odzyskania niepodległości. Korzystając ze slajdu nr 4, tłumaczy, w jakim celu powstało tajne harcerstwo i jak wyglądały jego struktury; która z grup wiekowych „Szarych Szeregów” przygotowywana była do czynnej walki; w jaki sposób i gdzie jej członkowie doskonalili swoje umiejętności; komu, jako siła militarna, podlegały Grupy Szturmowe – 2 min.
     
  5. Na podstawie slajdu nr 5 nauczyciel przybliża uczniom osobę Jana Bytnara „Rudego”. Opowiada o jego zasługach dla małego sabotażu oraz jego roli w rozwoju warszawskich „Szarych Szeregów”. Przedstawia okoliczności aresztowania „Rudego” przez Gestapo – 2 min.
     
  6. Nauczyciel, przechodząc do slajdu nr 6, opowiada o gorączkowych przygotowaniach Grup Szturmowych do odbicia swojego dowódcy i przyjaciela Janka Bytnara. Tłumaczy, że zdecydowano przeprowadzić akcję pod budynkiem arsenału na ulicy Długiej. Akcja zyskała kryptonim „Meksyk II”. Nauczyciel streszcza wydarzenia mające miejsce po aresztowaniu „Rudego” (w tym niezrealizowanie, ze względu na brak rozkazu od przełożonych z Armii Krajowej, akcji „Meksyk I”); podkreśla także olbrzymie poczucie karności wśród harcerzy, którzy chcieli uwolnić swojego kolegę – 3 min.
     
  7. Nauczyciel podaje datę przeprowadzenia akcji (26 marca 1943 roku) i wymienia jej dowódcę – Stanisława Broniewskiego „Orszę”; przedstawia plan odbicia więźniów i tłumaczy, jakie zadania zostały przydzielone poszczególnym sekcjom harcerzy. Następnie odczytuje na głos fragmenty książki „Akcja pod Arsenałem” Stanisława Broniewskiego, który opisuje przebieg akcji (materiał pomocniczy nr 2). Na slajdach nr 7 i 8 nauczyciel przedstawia wykonaną współcześnie rekonstrukcję akcji – 7 min.
     
  8. Nauczyciel opowiada uczniom o konsekwencjach Akcji pod Arsenałem. Młodzież dowiaduje się o tragicznej śmierci „Rudego” oraz dwóch z odbijających go przyjaciół: Macieja Aleksa Dawidowskiego „Alka” i Tadeusza Krzyżewicza „Buzdygana”. Prowadzący informuje, że akcja wywołała szeroki rozgłos wśród Polaków, o czym świadczy artykuł w konspiracyjnym „Biuletynie Informacyjnym” (slajd nr 9) – 2 min.
     
  9. Drugą część lekcji nauczyciel rozpoczyna od opisania terroru, który zapanował w stolicy wraz z objęciem przez Franza Kutscherę stanowiska generała SS i policji w dystrykcie warszawskim jesienią 1943 roku (slajd nr 10). Tłumaczy, o czym informowały niemieckie plakaty w ciemnoróżowym kolorze rozlepiane na ulicach Warszawy (listy rozstrzelanych osób) i kto się pod nimi podpisywał. Wyjaśnia, dlaczego mówimy wyrok, a nie zamach na Kutscherę oraz jaka jest różnica między aktem terrorystycznym a wykonaniem wyroku niezawisłego sądu – 2 min.
     
  10. W oparciu o slajd nr 11 nauczyciel przybliża opracowywanie planu przeprowadzenia wyroku. Podaje uczniom do zanotowania datę akcji (1 lutego 1944 roku) i wymienia jej dowódcę – Bronisława Pietraszewicza „Lota”. Sam przebieg akcji uczniowie poznają na podstawie przedstawionego na slajdzie planu i odczytanego przez nauczyciela fragmentu książki Danuty Kaczyńskiej „Byli żołnierzami Parasola” (materiał pomocniczy nr 3) – 8 min.
     
  11. Następnie nauczyciel opisuje śmierć czterech uczestników akcji. Jednocześnie podkreśla, że po śmierci Kutschery niemiecki terror w Warszawie zelżał (slajd nr 12) – 2 min.
     
  12. Jako podsumowanie zajęć każdy uczeń otrzymuje od nauczyciela kartkę z materiałami pomocniczymi nr 2 i 3 oraz tabelkę poświęconą obydwu akcjom „Szarych Szeregów” (materiał pomocniczy nr 4). Następnie, wykorzystując materiały oraz wiedzę z zajęć, uczniowie uzupełniają tabelę. Nauczyciel prosi ich o odczytanie odpowiedzi– 7 min.
     
  13. Na zakończenie zajęć prowadzący podkreśla, że doświadczenie zdobyte podczas akcji dywersyjnych i zbrojnych zostało w pełni wykorzystane podczas Powstania Warszawskiego. Większość uczestników Akcji pod Arsenałem walczyła w Batalionie „Zośka”, a wykonawcy wyroku na Franza Kutscherę kontynuowali walkę w szeregach Batalionu „Parasol” (slajd nr 13) –1 min.


UWAGA: Aby pobrać materiał pomocniczy, proszę kliknąć na tekst zaznaczony karminowym kolorem.

 

pobierz treść scenariusza w pliku doc >

 

close